Zastaw po 20 latach: ustawa podpisana i od razu zaskarżona
- Ustawa z 17 lipca 2026 r. porządkuje wykreślanie zastawów wygasłych po dwudziestu latach od wpisu.
- W rejestrze ma pojawiać się wzmianka, że zastaw wygasł i uważa się go za wykreślony.
- Prezydent podpisał ją i jednocześnie skierował do Trybunału Konstytucyjnego. To nie jest formalność.
- Zapowiadane wejście w życie: 11 maja 2027 r. Data do potwierdzenia w tekście ustawy.
01Problem, który to rozwiązuje
Zastaw rejestrowy wygasa z mocy prawa po dwudziestu latach od wpisu do rejestru zastawów. Kłopot w tym, że wygaśnięcie samo z siebie nie zawsze przekładało się na treść rejestru. Wpis potrafił zostać, mimo że zabezpieczenie już nie istniało.
Dla przedsiębiorcy oznaczało to konieczność osobnego zabiegania o wykreślenie czegoś, co i tak wygasło. Nowa regulacja idzie w stronę automatyzmu: w systemie prowadzącym rejestr ma być zamieszczana wzmianka, że zastaw wygasł i uważa się go za wykreślony na podstawie art. 18a ustawy o zastawie rejestrowym.
Zastaw wygasł z mocy prawa, ale w rejestrze nadal widniał. Potrzebne było osobne działanie, żeby wpis zniknął.
Rejestr ma sam odnotować, że zabezpieczenie wygasło. Mniej formalności przy porządkowaniu starych obciążeń.
02Dlaczego piszę o tym ostrożnie
Tutaj zaczyna się część, której nie znajdziesz w większości omówień tej nowelizacji, a która przesądza o tym, jak traktować całą zmianę.
Kontrola następcza oznacza, że ustawa obowiązuje. Skierowanie do Trybunału po podpisaniu nie wstrzymuje jej wejścia w życie. Ale oznacza też, że nad częścią rozwiązań wisi znak zapytania i że mogą one zostać uznane za niezgodne z Konstytucją.
Jeżeli budujesz decyzję biznesową na tym, że od maja 2027 stare zastawy znikną z rejestru automatycznie, przyjmujesz ryzyko, że przepis zostanie podważony. Nie znaczy to, że tak się stanie. Znaczy tylko tyle, że nie należy planować tak, jakby sprawa była zamknięta.
03Co to znaczy dla firmy
Zastaw rejestrowy zabezpiecza wierzytelność na rzeczach ruchomych i prawach. W praktyce widuje się go przy finansowaniu maszyn, pojazdów, zapasów i udziałów w spółkach.
Stary wpis, który nie odzwierciedla rzeczywistości, potrafi utrudnić sprzedaż przedmiotu albo uzyskanie nowego finansowania. Kontrahent i bank patrzą na rejestr, a nie na wywód o tym, że zabezpieczenie dawno wygasło.
Dlatego niezależnie od losów tej nowelizacji warto zrobić jedną rzecz: sprawdzić, jakie obciążenia figurują dziś. To ta sama zasada, którą stosuję przy czytaniu odpisu z KRS. Rejestr mówi to, co w nim wpisano, a nie to, jak jest naprawdę.
Ustawa z dnia 17 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów oraz ustawy Prawo o ruchu drogowym, podpisana 7 sierpnia 2026 r., ogłoszona w Dzienniku Ustaw 10 sierpnia 2026 r. Tego samego dnia, w którym ją podpisał, Prezydent skierował ją do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej. Zapowiadany termin wejścia w życie kluczowych przepisów to 11 maja 2027 r.; przed oparciem decyzji na tej dacie sprawdź przepis o wejściu w życie w tekście ogłoszonym.
Stan prawny: 22 sierpnia 2026 r. Artykuł opisuje ustawę, której część rozwiązań została zakwestionowana przed Trybunałem Konstytucyjnym. Zaktualizuję ten tekst po rozstrzygnięciu.
Mateusz Kozłowski
Zajmuję się prawem spółek i rejestrami przedsiębiorców. Sprawdzam obciążenia i wpisy rejestrowe przed transakcjami oraz przy porządkowaniu dokumentacji spółki.
Sprawdź, co naprawdę obciąża Twój majątek
Przejrzę wpisy w rejestrach dotyczące Twojej firmy i wskażę te, które nie odpowiadają stanowi faktycznemu. Przed transakcją to jest różnica między spokojem a niespodzianką.